Art on Paper Amsterdam: In Focus: Mart de Houwer (1931-1999)

Mart de Houwer — FUNDAMENTAL 

Een herontdekte kunstenaar.
 The Millen House /  Art on Paper Amsterdam.

Deze presentatie markeert de introductie van het werk van Mart de Houwer aan een breder publiek — een herontdekking van een kunstenaar wier stille toewijding en uitzonderlijke precisie het verdienen om in de schijnwerpers te staan. Voor het eerst getoond in een solopresentatie brengt The Millen House een selectie van haar meest iconische tekeningen samen, variërend van kleine werken tot monumentale composities uit de jaren zeventig tot negentig.

Een leven gewijd aan kunst
In een bescheiden woning in Zonhoven, België, creëerde Mart de Houwer (1931–1999) een intiem universum van lijn, materiaal en reflectie. Geboren in een arbeidersgezin ontdekte zij de kunst op eigen kracht, gedreven door een innerlijke noodzaak eerder dan door academische ambitie. Nadat zij een gezin had grootgebracht en had gewerkt in een lokale zuivelfabriek, begon zij in de jaren zeventig aan een formele kunstopleiding aan de Stedelijke Academie van Genk, waar zij studeerde bij Raf Mailleux, Ivo van Dyck en Piet Stockmans. Aangemoedigd door haar omgeving vond zij haar eigen stem in het tekenen. Gaandeweg liet zij voorstelling, kleur en gebaar los — totdat alleen het meest essentiële overbleef: de lijn. Duizenden met de hand getrokken lijnen vulden haar papier en doeken; elke streek een moment van aandacht en arbeid. Haar tekeningen nodigen de toeschouwer uit tot dezelfde staat van kalme observatie — een vertraging van tijd en waarneming.

De lijn als meditatie
Voor Mart de Houwer was tekenen geen conceptuele oefening, maar een daad van toewijding.

“In mijn werk ben ik teruggekeerd naar een van de meest primaire elementen van de kunst: de lijn. De lijn is een autonoom gegeven waarvoor geduld, inspanning en arbeid doorslaggevend zijn.”

Het fysieke proces van tekenen — urenlang aan een tafel zitten en lijn na lijn trekken — werd haar vorm van meditatie. De minieme onregelmatigheden van haar hand, het vervagen van de inkt en het stille ritme van herhaling vormen samen een intiem verslag van het verstrijken van de tijd.
Haar minimalistische esthetiek sluit aan bij de geest van de Fundamentele Kunst, een naoorlogse stroming die schilderkunst en tekening wilde terugbrengen tot de essentie. Net als tijdgenoten Agnes Martin, Robert Ryman en Raimund Girke onderzocht De Houwer de zuiverheid van het proces — kunst die gaat over het maken zelf. Op het eerste gezicht lijken haar oppervlakken neutraal, maar bij nadere beschouwing tonen zij een vibrerende spanning tussen controle en imperfectie.

Fundamenteel, maar persoonlijk
In de jaren zeventig en tachtig ontwikkelde De Houwers praktijk zich in stilte, parallel aan bredere artistieke stromingen. In België werd zij losjes verbonden met kunstenaars die de fundamenten van vorm onderzochten, onder wie Dan Van Severen, Amédée Cortier en Marthe Wéry. Toch bleef De Houwer onderscheidend: haar werk was niet theoretisch, maar diep persoonlijk. Het maakproces vormde een middel om evenwicht te vinden in een wereld die zij als chaotisch ervoer.
Haar tekeningen variëren van intieme studies van enkele centimeters tot monumentale werken van meer dan een meter groot. Sommige bevatten tot een half miljoen lijnen, maandenlang geduldig met de hand getrokken. Zij breidde dit onderzoek uit naar andere materialen: sculpturen in brons, marmer en cortenstaal; delicate knopen van draad en steen; en later handgeschept papier met lijnen van stro, brandnetels en gras. In deze laatste werken werden de lijnen niet langer getekend, maar onderdeel van de papiervezel zelf — het medium werd het kunstwerk.

Een besloten praktijk
Ondanks haar opmerkelijke toewijding exposeerde Mart de Houwer tijdens haar leven zelden. In 1980 ontving zij de Belgische Zilveren Staatsmedaille voor Tekenkunst en haar werk werd opgenomen in verschillende openbare collecties, waaronder die van de Vlaamse Gemeenschap en de Provincie Limburg. Toch bleef zij grotendeels buiten het blikveld van de kunstwereld.
Thuis werd haar huis en tuinatelier — gebouwd door haar echtgenoot Leon — een ontmoetingsplaats voor kunstenaars en dichters. Tot haar kring behoorden onder anderen Ado Hamelrijck, Piet Stockmans en Panamarenko. Hoewel omringd door gelijkgestemden bleef zij in beslotenheid werken, geleid door intuïtie eerder dan door erkenning.

De Houwer overleed in 1999 en liet een bescheiden maar indrukwekkend oeuvre van ongeveer 100 werken na: tekeningen, schilderijen, sculpturen en handgeschept papier. Decennialang bleef haar archief onaangeroerd, bewaard in haar huis als een tijdcapsule..

Nalatenschap
Vandaag resoneert het werk van Mart de Houwer met hernieuwde helderheid. Haar toewijding aan proces en materiaal sluit direct aan bij hedendaagse gevoeligheden — de zoektocht naar rust, traagheid en authenticiteit in een versnellende wereld.  Elke lijn die zij trok draagt zowel controle als kwetsbaarheid, precisie én emotie. Samen vormen zij een meditatie over geduld — een vorm van verzet tegen haast en een gebaar van evenwicht in een ontregelde wereld. Het werk van Mart de Houwer belichaamt een universele waarheid: in herhaling schuilt vernieuwing en in eenvoud diepgang.

——————————————————————————————————————————————————

Mart de Houwer (1931–1999)
Vertegenwoordigd door The Millen House
Werk opgenomen in collectie in het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, België en Nederland,  evenals in de collectie van de Belgische Staat.
www.martdehouwer.com
www.themillenhouse.com | hello@themillenhouse.com Fannius Scholtenstraat 89 _ open op afspraak ( na 01-05-2026)